sylilave
15-09-09, 10:35 AM
Xung quanh truyền thuyết về Đền Ghềnh có nhiều chuyện thêu dệt. Thậm chí nhà cháu còn nghe một thầy tứ phủ trên vùng Phú Thọ nói rằng Đền Ghềnh thờ một người con gái thiệt mạng trên sông, trôi về đây thì dừng lại. Nhân dân vớt lên chôn cất và lập đền thờ.
Tình cờ nhà cháu tìm thấy tư liệu về sự liên quan giữa Đền Ghềnh và Công chúa Lê Ngọc Hân. Nhà cháu post lên để mọi người cùng tham khảo.
Công chúa Lê Ngọc Hân sinh ngày 27/4/ Canh Dần (22/5/1770), là con gái của vua Lê Hiển Tông và bà Chiêu Nghi Nguyễn Thị Huyền. Năm 1786, Vua Quang Trung ra Bắc phù Lê diệt Trịnh, đã vào cung yết kiến vua Lê Hiển Tông, trao lại sổ sách và quyền bính. Cảm ân đức và cũng muốn gắn kết thông gia nên vua Lê Hiển Tông đã gả công chúa Lê Ngọc Hân, khi đó tròn 16 tuổi, cho Quang Trung Nguyễn Huệ.
Nhưng sau 6 năm chung sống, năm 1792, Hoàng đế Quang Trung đột ngột băng hà ở tuổi 40, để lại Hoàng hậu Lê Ngọc Hân trẻ tuổi và hai đứa con thơ dại sống bơ vơ giữa thời ly loạn, rối ren. Và chỉ chưa đầy 10 năm sau, cả ba mẹ con Lê Ngọc Hân lần lượt qua đời. Bà mất năm 1799, thọ 29 tuổi, được tôn miếu hiệu là Trinh nhất Vũ Hoàng hậu. Hoàng tử Quang Đức mất năm 1801 ở tuổi 11; Công chúa Ngọc Bảo mất năm 1802 ở tuổi 13.
Sự nghiệp lớn lao, quan trọng và có giá trị lâu bền nhất của Lê Ngọc Hân là việc Bà đã trở thành một tác giả văn học nổi tiếng, để lại cho hậu thế tác phẩm bất hủ. Bài "Ai tư vãn" của Bà thật ai oán, thống thiết, rung động lòng người, đã trở thành viên ngọc quý trong kho tàng văn học cổ điển Việt Nam.
Bà Chiêu nghi Nguyễn Thị Huyền, vợ vua Lê Hiển Tông, đã goá chồng từ tuổi 35, trở về làng Phù Ninh, sống ở dinh Thiết Lâm. Thương con gái và hai đứa cháu ngoại chết yểu ở nơi xa, Bà đã thuê người vào Phú Xuân bí mật đem hài cốt ba mẹ con Lê Ngọc Hân về làng. Ngày 28/6/1804, hai cốt ba mẹ con Lê Ngọc Hân được đưa về bến Ái Mộ (Gia Lâm - Hà Nội), sau đó chuyển về dinh Thiết Lâm và an táng tại bãi Cây Đại (hay bãi Đầu Voi) ở làng Phù Ninh. Sự việc này, bộ Đại Nam thực lục, chính sử của nhà Nguyễn ghi: "Khoảng năm đầu Gia Long, nguỵ đô đốc tên Hài ngầm đem hài cốt mẹ con Lê Ngọc Hân từ Phú Xuân về táng trộm ở địa phận xã Phù Ninh. Thị Huyền ngầm xây mộ, dựng đền, khắc bia giả, đổi lại họ tên để làm mất dấu tích"
Đến dời Thiệu Trị (1842), có người trong làng tố cáo việc thờ cúng này. Vua Thiệu trị đã sai người khai quật, huỷ đền thờ, đổ hài cốt xuống sông Hồng. Sau khi tình hình tạm yên lắng, nhân dân lập đền, thờ mẹ con Lê Ngọc Hân tại nơi quan binh đã đổ hài cốt xuống sông. Tuy nhiên, dưới sự thống trị hà khắc và hận thù đến tận xương tuỷ của nhà Nguyễn đối với nhà Tây Sơn nên nhân dân không dám công khai thờ phụng Bà mà chỉ lấy danh nghĩa thờ Mẫu "mẫu Thoải". Đó là Đền Ghềnh hiện nay, nằm ở đầu cầu bờ bắc cầu Chương Dương, đứng trên cầu có thể nhìn thấy Đền. Thời gian và lịch sử trôi qua, cho đến nay không ai còn nhắc đến gốc tich thờ phụng Lê Ngọc Hân tại Đền Ghềnh.
Từ năm 1842, dinh Thiết Lâm bị phá bỏ, trở thành đất công của làng nhưng nhân dân vẫn gọi là "Vườn Dinh" và dựng lên một "Miếu thờ cô hồn" để kín đáo thờ Lê Ngọc Hân.
Năm 1937, dòng họ Nguyễn Đình lập lại đền thờ bà Nguyễn Thị Huyền và hoàng hậu Lê Ngọc Hân. Tại bãi Cây Đại, dân làng đã sửa lại mộ bà Nguyễn Thị Huyền và đắp nấm mồ tượng trung của mẹ con Lê Ngọc Hân. Mộ này đặt tại khu vực đã táng ba mẹ con Lê Ngọc Hân năm 1804. Tiếc rằng đến nay, ở bãi Cây Đại vẫn chỉ là những nấm mọ cô hồn bé nhỏ, trong một khung cảnh đìu hiu và chật chội.
Hướng tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, Hội bảo tồn Di sản văn hoá Thăng Long - Hà Nội đã chủ động đề xướng cần có mộthình thức tôn thờ hoàng hậu Lê Ngọc Hân tại làng Phù Ninh, xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Được UBND thành phố Hà Nội đồng ý, Khu tưởng niệm hoàng hậu Lê Ngọc Hân, bao gồm phần mộ và đền thờ tại xã Ninh Hiệp đã được triển khai thực hiện theo phương thức xã hội hoá. Đây sẽ là công trình chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.
Bác nào phát tâm góp một viên gạch, thắp một nén tâm nhang tưởng niệm hoàng hậu, danh nhân văn hoá Lê Ngọc Hân xin liên lạc với Hội bảo tồn Di sản văn hoá Thăng Long - Hà Nội (Quỹ hỗ trợ xây dựng Khu tưởng niệm hoàng hậu Lê Ngọc Hân). Địa chỉ: Di tích Pháo đài Láng, ngõ 62 Nguyễn Chí Thanh, Đống đa, Hà Nội. Điện thoại: 04. 33756225, fax 04 38343595. Uỷ ban Nhân dân xã Ninh Hiệp, Gia Lâm, Hà Nội 04.38785274, fax 0438785635.
Tình cờ nhà cháu tìm thấy tư liệu về sự liên quan giữa Đền Ghềnh và Công chúa Lê Ngọc Hân. Nhà cháu post lên để mọi người cùng tham khảo.
Công chúa Lê Ngọc Hân sinh ngày 27/4/ Canh Dần (22/5/1770), là con gái của vua Lê Hiển Tông và bà Chiêu Nghi Nguyễn Thị Huyền. Năm 1786, Vua Quang Trung ra Bắc phù Lê diệt Trịnh, đã vào cung yết kiến vua Lê Hiển Tông, trao lại sổ sách và quyền bính. Cảm ân đức và cũng muốn gắn kết thông gia nên vua Lê Hiển Tông đã gả công chúa Lê Ngọc Hân, khi đó tròn 16 tuổi, cho Quang Trung Nguyễn Huệ.
Nhưng sau 6 năm chung sống, năm 1792, Hoàng đế Quang Trung đột ngột băng hà ở tuổi 40, để lại Hoàng hậu Lê Ngọc Hân trẻ tuổi và hai đứa con thơ dại sống bơ vơ giữa thời ly loạn, rối ren. Và chỉ chưa đầy 10 năm sau, cả ba mẹ con Lê Ngọc Hân lần lượt qua đời. Bà mất năm 1799, thọ 29 tuổi, được tôn miếu hiệu là Trinh nhất Vũ Hoàng hậu. Hoàng tử Quang Đức mất năm 1801 ở tuổi 11; Công chúa Ngọc Bảo mất năm 1802 ở tuổi 13.
Sự nghiệp lớn lao, quan trọng và có giá trị lâu bền nhất của Lê Ngọc Hân là việc Bà đã trở thành một tác giả văn học nổi tiếng, để lại cho hậu thế tác phẩm bất hủ. Bài "Ai tư vãn" của Bà thật ai oán, thống thiết, rung động lòng người, đã trở thành viên ngọc quý trong kho tàng văn học cổ điển Việt Nam.
Bà Chiêu nghi Nguyễn Thị Huyền, vợ vua Lê Hiển Tông, đã goá chồng từ tuổi 35, trở về làng Phù Ninh, sống ở dinh Thiết Lâm. Thương con gái và hai đứa cháu ngoại chết yểu ở nơi xa, Bà đã thuê người vào Phú Xuân bí mật đem hài cốt ba mẹ con Lê Ngọc Hân về làng. Ngày 28/6/1804, hai cốt ba mẹ con Lê Ngọc Hân được đưa về bến Ái Mộ (Gia Lâm - Hà Nội), sau đó chuyển về dinh Thiết Lâm và an táng tại bãi Cây Đại (hay bãi Đầu Voi) ở làng Phù Ninh. Sự việc này, bộ Đại Nam thực lục, chính sử của nhà Nguyễn ghi: "Khoảng năm đầu Gia Long, nguỵ đô đốc tên Hài ngầm đem hài cốt mẹ con Lê Ngọc Hân từ Phú Xuân về táng trộm ở địa phận xã Phù Ninh. Thị Huyền ngầm xây mộ, dựng đền, khắc bia giả, đổi lại họ tên để làm mất dấu tích"
Đến dời Thiệu Trị (1842), có người trong làng tố cáo việc thờ cúng này. Vua Thiệu trị đã sai người khai quật, huỷ đền thờ, đổ hài cốt xuống sông Hồng. Sau khi tình hình tạm yên lắng, nhân dân lập đền, thờ mẹ con Lê Ngọc Hân tại nơi quan binh đã đổ hài cốt xuống sông. Tuy nhiên, dưới sự thống trị hà khắc và hận thù đến tận xương tuỷ của nhà Nguyễn đối với nhà Tây Sơn nên nhân dân không dám công khai thờ phụng Bà mà chỉ lấy danh nghĩa thờ Mẫu "mẫu Thoải". Đó là Đền Ghềnh hiện nay, nằm ở đầu cầu bờ bắc cầu Chương Dương, đứng trên cầu có thể nhìn thấy Đền. Thời gian và lịch sử trôi qua, cho đến nay không ai còn nhắc đến gốc tich thờ phụng Lê Ngọc Hân tại Đền Ghềnh.
Từ năm 1842, dinh Thiết Lâm bị phá bỏ, trở thành đất công của làng nhưng nhân dân vẫn gọi là "Vườn Dinh" và dựng lên một "Miếu thờ cô hồn" để kín đáo thờ Lê Ngọc Hân.
Năm 1937, dòng họ Nguyễn Đình lập lại đền thờ bà Nguyễn Thị Huyền và hoàng hậu Lê Ngọc Hân. Tại bãi Cây Đại, dân làng đã sửa lại mộ bà Nguyễn Thị Huyền và đắp nấm mồ tượng trung của mẹ con Lê Ngọc Hân. Mộ này đặt tại khu vực đã táng ba mẹ con Lê Ngọc Hân năm 1804. Tiếc rằng đến nay, ở bãi Cây Đại vẫn chỉ là những nấm mọ cô hồn bé nhỏ, trong một khung cảnh đìu hiu và chật chội.
Hướng tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, Hội bảo tồn Di sản văn hoá Thăng Long - Hà Nội đã chủ động đề xướng cần có mộthình thức tôn thờ hoàng hậu Lê Ngọc Hân tại làng Phù Ninh, xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Được UBND thành phố Hà Nội đồng ý, Khu tưởng niệm hoàng hậu Lê Ngọc Hân, bao gồm phần mộ và đền thờ tại xã Ninh Hiệp đã được triển khai thực hiện theo phương thức xã hội hoá. Đây sẽ là công trình chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.
Bác nào phát tâm góp một viên gạch, thắp một nén tâm nhang tưởng niệm hoàng hậu, danh nhân văn hoá Lê Ngọc Hân xin liên lạc với Hội bảo tồn Di sản văn hoá Thăng Long - Hà Nội (Quỹ hỗ trợ xây dựng Khu tưởng niệm hoàng hậu Lê Ngọc Hân). Địa chỉ: Di tích Pháo đài Láng, ngõ 62 Nguyễn Chí Thanh, Đống đa, Hà Nội. Điện thoại: 04. 33756225, fax 04 38343595. Uỷ ban Nhân dân xã Ninh Hiệp, Gia Lâm, Hà Nội 04.38785274, fax 0438785635.